Taɓarɓarewar Tarbiyya: Yadda ‘Yan Mata Suke Tsunduma Cikin Karuwanci A Arewa
Daga Aminu Lawan Hassan
__________
Na tsaya da motata, domin in tsallaka titi, in sayo wasu abubuwa. Kafin ma in fito daga motar, sai wasu ‘yan mata biyu, waɗanda a gani na ‘yan shekaru kusan talatin da ɗoriya, suka ƙaraso ta gefen dama na ƙofar.
Na sauke gilashin motar, sai ɗaya daga cikinsu, cikin murmushi mai ɗaukar hankali, ta tambaye ni cewa:
“Baba, ta hanyar Mandawari za ka yi?”
Na haɗe rai, sannan na amsa mata da wata tsawa mai ƙarfi:
“A’a!”
Ta tsorata ƙwarai, har ta yi saurin ja da baya daga jikin motar.
Na je na sayo abin da ya kai ni wurin, na dawo na shiga motata, sannan na yi tafiyata. Amma tunanina ya ci gaba da kai-komo tamkar mazari.
Na fara tambayar kaina – shin waɗannan mata sun shiga wani hali ne na rashin abin hawa, kuma da gaske taimakon suke nema? Na yi la’akari da musamman, ganin cewa tufafin da suke sanye da su na mutunci ne.
Ko kuwa dai sana’ar nan ta “Good Evening” ce ta ƙaura zuwa Unguwar Sharaɗa, bayan da a baya aka fi sanin ta a yankunan da ke kusa da Randabawul na Central Hotel da Sabon Gari?
Kimanin watanni biyu da suka gabata, na sake fuskantar makamancin wannan al’amari. Na tsayar da motata a kan titin Zoo Road, kusa da shagon Sufi Mart, sai wasu ‘yan mata biyu suka ƙaraso wurina, ɗauke da wani ƙaramin bokiti mai haske, wanda ake iya ganin abin da ke cikinsa.
Ɗaya daga cikinsu ta tambaye ni cikin karin harshen Kanuri:
“Alhaji, za ka siya?”
Ban ma damu da sanin abin da suke sayarwa ba. Kai tsaye na ce musu “a’a.”
Ba tare da ɓata lokaci ba, sai ɗaya daga cikinsu ta sake tambayata:
“To, kana son mata?”
Na shiga matuƙar mamaki! Na buɗe ƙofar motata na fito. Abu na farko da ya faɗo mini a rai shi ne, wataƙila sun ɗauka ni saurayi ne.
Sai na ce musu su bar gefen titin, su zo ɗaya gefen, inda zan iya tattaunawa da su yadda ya kamata.
Na tambaye su abin da suke nufi da kalmar “mata.” Sai ɗaya daga cikinsu ta bayyana mini cewa tana nufin budurawa.
Daga nan na tambaye su daga ina suka fito. Suka ce daga Maiduguri suke.
Da na tambaye su shekarunsu, dukansu biyun suka amsa cikin ƙarfin gwiwa, cewa shekarunsu ashirin ne.
Na ƙara tambayar su inda iyayensu suke. Sai suka ce suna Maiduguri.
Nan take na fara yi musu wa’azi da nasiha, ina ƙoƙarin fahimtar da su irin haɗari da munanan sakamakon hanyar da suke neman bi.
Amma abin da ya fi ba ni mamaki shi ne, ɗaya daga cikinsu ta katse ni da cewa:
“Alhaji, idan ba ka yi, ka bar mu, mu sami wani.”
Daga nan suka juya suka tafi! Abokina, wanda ya shiga cikin shagon sayayya, ya fito ya tambaye ni ko su wane ne waɗannan ‘yan mata.
Na ce masa, “karuwai ne.”
Cikin tsananin mamaki ya ce, “karuwai!”
Sai na amsa masa: “A’a, koyon karuwanci suke yi!”
Har yanzu wannan magana tana sa ni tunanin inda al’ummarmu ta dosa. Shin lalacewar tarbiyya ta kai wannan matsayi ne, har ‘yan mata za su iya tunkarar manyan mutane da rana tsaka, ba tare da jin kunya ba, suna neman su yi lalata da su domin kuɗi?
Me ya faru da tarbiyyar iyaye? Ina iyaye da masu kula da waɗannan ‘yan mata suke? Waɗanne irin yanayi da matsaloli ne suka jefa su cikin wannan hali?
Kuma mene ne irin wannan ɗabi’a take bayyana mana game da halin da al’ummarmu take ciki a yau?
Ba wai ina rubuta wannan bayani ne domin in yi Allah wadai da wani ba, ba tare da fahimtar yanayin rayuwarsa da matsalolin da yake fuskanta ba.
Talauci, cin zarafi da amfani da mutane, tasirin miyagun abokai da sauran matsalolin zamantakewa, suna iya ingiza mutane zuwa aikata abubuwan da ba su dace ba, musamman idan suka tsinci kansu cikin matsanancin ƙuncin rayuwa.
Amma duk da haka, ba za mu iya yin biris da ƙara yaɗuwar wannan matsala ta yadda matasa ke shiga harkokin neman kuɗi ta hanyar lalata a kan titunanmu ba.
Idan har al’umma ta fara ɗaukar abubuwan da ya kamata su tayar da hankali a matsayin al’amuran yau da kullum, to lokaci ya yi da za mu tsaya mu yi tunani mai zurfi, tare da yi wa kanmu wasu tambayoyi masu muhimmanci, ko da kuwa amsoshinsu za su kasance masu wuyar karɓa.
Allah ya shiryar da ‘ya’yanmu, ya kare matasanmu daga faɗawa cikin munanan ɗabi’u, ya kuma dawo da kyawawan ɗabi’un ƙwarai, waɗanda suke zama ginshiƙan haɗin kai da zaman lafiyar al’ummarmu.
Ina rubuta wannan tsokaci ne cikin matuƙar damuwa da tashin hankali a zuciyata, domin ni ma uba ne kuma ina da ‘ya’ya.
__________
