Buɗe 
Boda Ba Zai Durƙusar Da Mu Ba – Shugaban Ƙungiyar Makiyaya Kaji
MK. Adam Gombe, shi ne Shugaban Ƙungiyar Makiyaya Kaji A Jihar Gombe. A tattaunawarsa da Taskar Gizago, ya bayyana irin ci gaban da suke samu a ƙungiyance. Haka kuma ya bayyana cewa koda gwamnati ta buɗe boda, ba za su cutu ba a sana’arsu. Ga yadda tattaunawar ta kasance:
TG: A matsayinka na manomi, ko za ka gaya mana abubuwan da kake yi a noma da kiwo?
MK: Sunana, Muhammad Kabir Adamu Gombe.
Ni ne Shugaban Ƙungiyar Masu Kiwon Kaji ta Jihar Gombe (Gombe State Poultry Farmers Association). Muna kiwo da kasuwancin kajin nama (broilers) da kuma masu yin ƙwai (layers).
TG: Shekara nawa ke nan kake cikin harkar noma kuma waɗanne nasarori kake samu?
MK: Aƙalla na samu sama da shekara 18 ina kiwon kaji amma kasancewata a shugabanci bai wuce shekara uku ba. Alhamdu lillah, kiwon kaji yana da sirriku masu ɗimbin yawa,waɗanda sai ka shiga za ka san da su. Duk mai yin sana’ar nan ba zai rasa kuɗin kashewa ba Sai dai kamar yadda ka sani, kowace sana’a tana da nata irin ƙalubale. Mafi akasarin matsalar da ake samu ta fuskar sana’ar kiwon kaji, ita ce, ba a neman ilimin abin sai a shiga. Wasu gani suke ai kaza ba sai an nemi ilminta ba, kawai a ba ta abinci da ruwa shi ke nan. Sai kajin sun fara mutuwa a nan zai fahimci ashe ba haka lamarin yake ba.
TG: A matsayinka na manomi a Arewa, waɗanne matsaloli kake fuskanta kuma ta yaya kake ganin za a iya magance su?
MK: Babbar matsala ta farko ita ce kasuwa. Wato yadda mai kiwon kaji zai sayar a lokacin da ya tashi sayar da kajinsa saboda su kajin broilers suna da zango da ake fitar da su. Wato daga ranar da ka sayo su, a ranar za ka saka a ranka ga makwannin da za ka fitar da su. Wasu sati 4 wasu 5, 6, 7 har zuwa 8 kuma duk makwannin da ka ɗauka, in dai ya zo bak a da abincin mako na gaba, a nan hankalin makiyayi ke tashi. Sai ya yi tunanin hanyar da zai bi domin sayar da su. Da zaran ya nemi kasuwa ba a zo aka saya ba, to kajin nauyinsu zai fara komawa baya, domin ba ya da ƙarfin jarin da zai ci gaba da ciyar da su.
Hanyar da za a magance irin waɗannan matsalolin domin gudun aukuwar asara su ne, a yanka kajin a adana su a gidan sanyi, wato Cold Room. Wannan ita ce hanya a matakin farko ke nan. Da irin waɗannan ne Kudancin ƙasar nan suka tsere mana. Wato Malam Bashir akwai hanyoyi masu yawa da za a warware matsalolin kiwo da inganta su Arewa. Shi ya sa mu a Jihar Gombe muka yi ƙoƙarin haɗa kan manoma kiwon kaji a matakin ƙananan hukumomi da jiha baki ɗaya,domin taimaka wa juna. Akwai bayanai masu tarin yawa da lokaci ba zai ba ni damar faɗin su gaba ɗaya a wannan lokaci ba.
TG: Ana raɗe-raɗin Gwamnatin Tarayya za ta buɗe boda don shigowa da shinkafa da sauran kayan abinci. Shin yaya kake ganin haka, anya shirin ba zai shafi manoman Najeriya ba?
MK: Ni a nawa ra’ayin, za a samu sauƙi idan aka buɗe boda, saboda za mu samu sauƙi fiye da halin da muke ciki a yanzu, duba da yadda ‘yan jari-hujja ke tsauwala mana farashin kayayyaki a duk lokacin da suka ga dama.
