Musulunci Ba Addinin Tsauri Ko Sakaci Ba Ne…
Daga Bashir Yahuza Malumfashi
__________
Musulunci addini ne na daidaito, adalci da tsaka-tsaki. Bai amince da tsattsauran ra’ayi a cikin addini ba. Haka kuma ba ya ƙarfafa sakaci ko watsi da abin da yake wajibai da umarnin Allah.
Allah a cikin Alƙur’aninsa mai girma (2:143), ya bayyana al’ummar Musulmi da cewa: “Kuma haka ne muka sanya ku al’umma matsakaiciya.”
Wannan aya tana nuna muhimmancin adalci, daidaito da tafiya madaidaiciya a rayuwar mumini. Matsakaici a Musulunci ba yana nufin mutum ya sassauta ko ya yi rangwame a kan ƙa’idojin addini ba. A’a, yana nufin riƙon Alƙur’ani da Sunnah da ƙarfi, ba tare da wuce gona da iri ko zalunci ko sakaci ba.
Tsattsauran ra’ayi yana faruwa ne lokacin da mutum ya wuce iyakokin da Allah da Manzonsa (saw) suka shimfiɗa, ta hanyar wuce gona da iri a ibada, tsananta wa mutane, haramta abin da Allah bai haramta ba, ba tare da hujja ba, ko kuma ɗaukar matakan da suka saɓa da rahama da hikimar Musulunci.
Allah (swt) ya yi gargaɗi cikin Suratul Ma’idah (5:77) da cewa: “Kada ku wuce gona da iri a cikin addininku, ba tare da gaskiya ba.”
Haka nan Manzon Allah (saw), a Sahih al-Bukhari, Hadisi na 39, ya yi gargaɗi game da tsanantawa a cikin addini, inda ya ce: “Lalle wannan addini mai sauƙi ne kuma duk wanda ya tsananta wa kansa a cikin addininsa, ba zai iya ci gaba da hakan ba.”
Wannan yana nuna cewa ibada ta gaskiya tana buƙatar ilimi, hikima da bin tafarkin Manzon Allah (saw), ba wuce gona da iri ba.
A gefe guda kuma, sakaci yana da haɗari, domin yana nufin watsi da wajibai, raina zunubai da barin sha’awoyin duniya, su raunana alaƙar mutum da Allah. Bai kamata Musulmi ya ɗauki “matsakaici” a matsayin hujjar barin salla, raina halal da haram ko ɗaukar umarnin Allah da wasa ba.
A cikin Alƙur’ani, Suratun Nisa’i (4:142), Allah ya bayyana daga cikin siffofin munafukai cewa, suna tashi zuwa salla cikin kasala. Don haka, tsaka-tsaki ba yana nufin mutum ya tsaya a tsakiyar biyayya da saɓo ba. Haƙiƙanin matsakaici shi ne mutum ya tsaya tsayin daka kan abin da Allah ya wajabta, tare da guje wa wuce gona da iri a cikin ibada da sauran al’amuran rayuwa.
Alƙur’ani mai girma ya maimaita koyar da muminai su guji wuce gona da iri. A Suratul A’raf (7:31), Allah ya ce: “Ku ci, ku sha amma kada ku yi ɓarna. Lalle Shi ba ya son masu ɓarna.”
Wannan ƙa’ida ba ta tsaya ga abinci da abin sha kawai ba, tana shafar magana, mu’amala, ibada, kashe kuɗi da sauran halayen rayuwa.
Manzon Allah (saw) shi ne babban abin koyi wajen aiwatar da wannan daidaito. Ya ƙarfafa ibada amma a lokaci guda kuma ya nuna muhimmancin haƙƙoƙin jiki, iyali da sauran mutane. Ya koyar da cewa, mutum ya yi ibada yadda zai iya ci gaba da ita, ba tare da ɗora wa kansa abin da ba zai iya jurewa ba. Wannan shi ne salon Musulunci na ibada mai ɗorewa da daidaito.
Saboda haka, ya kamata kowane Musulmi ya yi ƙoƙarin tafiya a kan madaidaiciyar hanya mai cike da daidaito. Ya tsaya kan gaskiya ba tare da tsattsauran ra’ayi ba. Ya kasance mai himma a ibada ba tare da sakaci ba.
Ya kamata mu koyi addininmu daga Alƙur’ani da ingantacciyar Sunnah. Mu nemi ilimi daga amintattun malamai. Mu guji gaugawar yanke hukunci a kan wasu kuma mu tuna cewa Allah ya umurci a yi adalci. Ya kuma hana wuce gona da iri.
Tsattsauran ra’ayi yana iya ɓata kyawun Musulunci da rahamarsa, yayin da sakaci zai iya raunana imani da biyayya a hankali. Mumini na ƙwarai, shi ne wanda yake haɗa ilimi da hikima, ibada da daidaito, tsayawa kan gaskiya da tausayi da kuma biyayya ga Allah tare da kyakkyawan hali.
Allah ya shiryar da mu zuwa tafarki madaidaici, daidaito da gaskiya, ya kuma kare mu daga tsattsauran ra’ayi da sakaci a cikin addini. Amin.
_____
Sanarwa:
Na samu tasirin rubuta wannan muƙala daga littafin marigayiya Malama A’isha Lemu, mai taken: “Extremism, Laxity and Moderation in Islam.” Allah ya saka mata da alheri, ya haskaka makwancinta, Amin.
__________
